Postępowanie o ogłoszenie upadłości konsumenckiej prowadzone jest wyłącznie przed sądem. Kwestia, który sąd będzie właściwy do rozpoznania wniosku ma zasadnicze znaczenie praktyczne. Zasady jurysdykcji i właściwości sądów w sprawach upadłościowych wynikają zarówno z Prawa upadłościowego, jak i z przepisów prawa unijnego – w szczególności rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/848 w sprawie postępowania upadłościowego.

Co do zasady upadłość konsumencką przed polskim sądem mogą ogłosić tylko te osoby, których centrum interesów życiowych znajduje się w kraju. Wynika to treści art. 19 ustawy prawo upadłościowe.

Zgodnie z treścią przywołanego przepisu, sprawy o ogłoszenie upadłości rozpoznaje sąd właściwy dla głównego ośrodka podstawowej działalności dłużnika.  Zgodnie z ustawą, głównym ośrodkiem podstawowej działalności jest miejsce, w którym dłużnik regularnie zarządza swoją działalnością o charakterze ekonomicznym i które jako takie jest rozpoznawalne dla osób trzecich.

W praktyce często pojawia się problem osób, które mieszkają poza granicami kraju, ale chcą ogłosić upadłość w Polsce. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności należy ustalić jurysdykcję międzynarodową tzn. czy w ogóle polski sąd może prowadzić sprawę, a w dalszej kolejności właściwość miejscową – który konkretny sąd w Polsce jest uprawniony.

Zgodnie z rozporządzeniem 2015/848, dla ustalenia jurysdykcji międzynarodowej kluczowe znaczenie ma tzw. centrum podstawowej działalności dłużnika (COMI). Jest to miejsce, w którym dłużnik zwykle zarządza swoimi sprawami i które jest rozpoznawalne dla osób trzecich (np. wierzycieli). Co do zasady COMI utożsamiane jest z miejscem zamieszkania, gdyż domniemywa się, że w przypadku osoby fizycznej głównym ośrodkiem podstawowej działalności jest miejsce zwykłego pobytu tej osoby

Może się zdarzyć sytuacja, że co prawda mieszkamy za granicą, ale jest to stan przejściowy, w takiej sytuacji nie można wykluczyć, że właściwy do rozpoznania wniosku o ogłoszenie upadłości będzie sąd polski. Tego rodzaju okoliczności należy zawsze oceniać indywidualnie.

Składając wniosek o ogłoszenie upadłości do sądu polskiego, należy mieć też na uwadze, że sąd ustalając, czy jest właściwy do prowadzenia sprawy może badać dokumenty potwierdzające powiązania dłużnika z Polską (np. umowy najmu, umowy o pracę, rachunki bankowe itp.).